Бірыңғай байланыс орталығы

1414

8-800-080-7777

Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру қағидалары мен әдістемесін бекіту туралы

Статус: Архив
НҚА түрі: Бұйрық
Құру күні: 22/11/2018
Қоғамдық талқылаудың мерзімі: 06/12/2018
Қосымша құжаттар:

Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру қағидалары мен әдістемесін бекіту туралы

 

«Балаларды денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпараттан қорғау туралы» 2018 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы
6-бабының 4) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру қағидалары мен әдістемесі бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігінің БАҚ саласындағы мемлекеттік саясат департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

  1. осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
  2. осы бұйрық мемлекеттік тіркелген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оны «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкінде ресми жариялау және енгізу үшін жіберуді;
  3. осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;
  4. осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Ақпарат және коммуникациялар вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық 2019 жылғы 11 қаңтардан бастап қолданысқа енеді.

 

 

           Қазақстан Республикасы

Ақпарат және коммуникациялар

                   министрі                                                                                 Д. Абаев

 

 

 «КЕЛІСІЛДІ»

Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі

 

 

 «КЕЛІСІЛДІ»

Қазақстан Республикасы

Мәдениет және спорт министрлігі

 

 «КЕЛІСІЛДІ»

Қазақстан Республикасы

Ішкі істер министрлігі

 

Қазақстан Республикасы

Ақпарат және коммуникациялар министрінің 2018 жылғы _______

№____бұйрығына

2 қосымша

 

 

Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру қағидалары

 

 

1-тарау. Жалпы ережелер

 

1. Осы Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру қағидалары 2018 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – Заң)
6-бабының 4) тармақшасына сәйкес әзірленді және ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру тәртібін белгілейді.

2. Осы Қағидаларда келесі ұғымдар пайдаланылады:

1) ақпараттық өнім – бұқаралық ақпарат құралдарының өнімі, сондай-ақ адамдардың шектелмеген тобына арналған өзге де аудио-бейне және (немесе) баспа өнімі;

2) ақпараттық өнімді тарату – ақпараттық өнімді сату, оған жазылу, жеткізу, үлестіру, көрсету, прокаттау және (немесе) жалға беру жөніндегі қызмет;

3) ақпараттық өнімді таратушы (бұдан әрі – таратушы) – ақпараттық өнімді оның меншік иесімен, ақпараттық өнімді шығарушымен жасалған шарт бойынша немесе өзге де заңды негіздерде таратуды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;

4) ақпараттық өнімді шығарушы – ақпараттық өнім жасауды және (немесе) дайындауды материалдық-техникалық және (немесе) ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;

5) жас санаты – осы Заңда айқындалған тәртіппен ақпараттық өнімге берілетін санат;

6) жас сыныптамасы – ақпараттық өнімге жас санатын беру процесі.

 

 

Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру тәртібі

 

3. Жас сыныптамасын:

1) Қазақстан Республикасында жасалған және (немесе) дайындалған ақпараттық өнімге – меншік иесі;

2) Қазақстан Республикасының аумағына әкелінетін (жеткізілген) ақпараттық өнімге меншік иесі немесе таратушы Қазақстан Республикасының аумағында ақпараттық өнімнің таратылуы басталғанға дейін жүзеге асырады.

Осы тармақтың нормалары фильмдердің жас сыныптамасын жүзеге асыруға қолданылмайды.

4. Жас сыныптамасы ақпараттық өнімге мынадай жас санаттары беріле отырып жүзеге асырылады:

1) "6 жасқа дейін" – алты жасқа толмаған балаларға арналған ақпараттық өнім;

2) "6 жастан бастап" – алты жасқа толған балаларға арналған ақпараттық өнім;

3) "12 жастан бастап" – он екі жасқа толған балаларға арналған ақпараттық өнім;

4) "14 жастан бастап" – он төрт жасқа толған балаларға арналған ақпараттық өнім;

5) "16 жастан бастап" – он алты жасқа толған балаларға арналған ақпараттық өнім;

6) "18 жастан бастап" – балаларға тыйым салынған ақпаратты қамтитын ақпараттық өнім.

Әртүрлі жас санаттарына жатқызылатын бірнеше бөліктен тұратын ақпараттық өнім таратылған жағдайда, жас санаты белгісі жас санаты үлкен балаларға арналған ақпараттық өнімге сәйкес келуге тиіс.

5. Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру Заңның 6-бабы
5) тармақшасына сәйкес бекітілетін, Жас санаты белгісіне қойылатын талаптарға сәйкес жас санаты белгісін белгілеу және (немесе) мәтіндік ескертуді көрсету арқылы жүзеге асырылады.

Ақпараттық өнімді шығарушылар және ақпараттық өнімді таратушылар ақпараттық өнімге жас сыныптамасын, осы Бұйрықпен бекітілген Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру әдістемесіне сәйкес береді.

6. Ақпараттық өнімге сараптама жүргізу сарапшыларды немесе сараптамалық ұйымдарды тарту арқылы жүргізіледі.

Ақпараттық өнімге сараптама жүргізу үшін сарапшы ретінде педагогика және жас ерекшелігі психологиясы саласындағы арнайы білімге ие және жоғарғы біліктілік білімге ие тұлғалар тартылады, мына тұлғаларды қоспағанда:

  1.  жеке тұлғаға, халық денсаулығына, отбасына, кәмелетке толмағандарға және қоғамдық имандылыққа қарсы қылмыстар жасағаны үшін сотталғандар;

сараптамаға ұсынылған ақпараттық өнімнің шығарушылары, таратушылары және олардың өкілдері.

 

Қазақстан Республикасы

Ақпарат және коммуникациялар министрінің 2018 жылғы _________

№_____бұйрығына

2 Қосымша

 

Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру әдістемесі

 

 

1. Осы Ақпараттық өнімге жас сыныптамасын беру әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) Қазақстан Республикасының 2018 жылғы 2 шілдедегі Заңы (бұдан әрі - Заң) 6-бабының 4) тармақшасына сәйкес әзірленді.

2. Осы Әдістеме Қазақстан Республикасында жасалған және (немесе) дайындалған, Қазақстан Республикасының аумағына әкелінетін (жеткізілген)  ақпараттық өнімдерге қолданылады.

3. Осы Әдістемеде мынадай ұғымдар пайдаланылады:

  1. авария - қауiптi өндiрiстiк объектiде пайдаланылатын ғимараттарды және (немесе) техникалық құрылғыларды, зиянды заттардың бақыланбайтын жарылысы және (немесе) шығарылуын жою;
  2. апат - қайғылы зардаптарға әкеп соқтыратын (жануарлардың, жануарлардың, өсімдіктердің жойылуының) қайғылы оқиғасы;
  3. ақпараттық өнім – бұқаралық ақпарат құралдарының өнімі, сондай-ақ адамдардың шектелмеген тобына арналған өзге де аудио-бейне және (немесе) баспа өнімі;
  4. ақпараттық өнімді тарату – ақпараттық өнімді сату, оған жазылу, жеткізу, үлестіру, көрсету, прокаттау және (немесе) жалға беру жөніндегі қызмет;
  5. ақпараттық өнімді таратушы (бұдан әрі – таратушы) – ақпараттық өнімді оның меншік иесімен, ақпараттық өнімді шығарушымен жасалған шарт бойынша немесе өзге де заңды негіздерде таратуды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;
  6. ақпараттық өнімді шығарушы – ақпараттық өнім жасауды және (немесе) дайындауды материалдық-техникалық және (немесе) ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;
  7. дүрбелең - нақты немесе болжанатын қауіптен қорқатын күй;
  8. жазатайым оқиға - күтпеген оқиға, дене жарақатына немесе өлімге әкеп соқтыратын мән-жайлардың күтпеген кездейсоқ болуы;
  9. жас санаты – осы Заңда айқындалған тәртіппен ақпараттық өнімге берілетін санат;
  10. жас сыныптамасы – ақпараттық өнімге жас санатын беру процесі.
  11. зорлық-зомбылық - адамның арасындағы қатынастардың белгілі бір түрін физикалық, моральдық және моральдық шектеулердің кез келген көрінісі, егер кейбіреулердің артықшылықты жағдайы күш қолдану арқылы, тікелей азаптау, қорлауды азайту, бас бостандығынан, ерік-жігерін, мүмкіндіктері мен мүмкіншіліктерінен айырылу арқылы тікелей мәжбүрлеу;
  12. қасіретін - қорқыныштың әсерінен адамның күйі, депрессия (кейде), кейде дірілдеп, қорқыныш көзін жоюға белсенді әрекет болмауы;
  13. қатыгездік - адамгершілікке жататын кез келген әрекетті жасауға төтенше қатыгездік, адалдық, қасарысқан ниеттер, абсолютті батылдық көрінісіне негізделген адами қарым-қатынастардың жиынтығы;
  14. қорқыныш - бұл теріс түс сезімталдық реакциясы, нақты немесе болжанатын апатқа ұшыраған ішкі мемлекет;
  15. натуралистік бейнелеу (сипаттау) - ақпараттық өнімнің тұтынушыларының бөлшектерін, анатомиялық бөлшектерін және (немесе) физикалық немесе техникалық объектілердің имидждік объектілерінің назарын белгілейтін тұлғаның, жануарлардың, объектінің, оқиғасының, құбылысының, әрекетінің (әрекетсіздігінің) және олардың салдарының егжей-тегжейлі бейнесі.

4. Жас сыныптамасын Қазақстан Республикасында жасалған және (немесе) дайындалған ақпараттық өнімге меншік иесі, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының аумағына әкелінетін (жеткізілген) ақпараттық өнімге меншік иесі немесе таратушы Қазақстан Республикасының аумағында ақпараттық өнімнің таратылуы басталғанға дейін жүзеге асырады.

5. Ақпараттық өнімді шығарушылар және ақпараттық өнімді таратушылар жас сыныптамасын жүзеге асыру кезінде:

1) ақпараттық өнімнің тақырыбы, жанры, мазмұны және көркемдік безендірілуі;

2) белгілі бір жас санатындағы балалардың ақпараттық өнімде қамтылған ақпаратты қабылдау ерекшеліктері;

3) баланың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізу ықтималдығы бағалауға жатады.

6. Балалардың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпаратқа:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясымен және заңдарымен тыйым салынған;

2) осы Заңмен балаларға тыйым салынған;

3) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгілі бір жас топтарындағы балаларға шектеу қойылған ақпарат жатқызылады.

7. "6 жасқа дейін" жас санаты баланың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізбейтін ақпараттық өнімге, сондай-ақ ақпараттық өнімде жақсылықтың зұлымдықты жеңіп, салтанат құру идеясы, зорлық-зомбылық құрбанына аяушылық білдіру және (немесе) зорлық-зомбылықты айыптау қамтылады деген шартпен, жанр және (немесе) сюжет тұрғысынан ақталған, физикалық және (немесе) психикалық және (немесе) психологиялық күш көрсетудің натуралистік сипаттауларсыз және (немесе) бейнелеулерсіз эпизодтық сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қамтитын ақпараттық өнімге беріледі.

8. "6 жастан бастап" жас санаты баланың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізбейтін ақпараттық өнімге және осы Әдістеменің 7-тармағымен көзделген өнімге, сондай-ақ балаларда қорқыныш, үрей туғызатын немесе олардың жанын түршіктіретін, сондай-ақ адами қадір-қасиетті қорлайтын жазатайым оқиғалардың, авариялардың, апаттардың, өлімнің және олардың зардаптарының сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қамтымайтын ақпараттық өнімге беріледі.

9. "12 жастан бастап" жас санаты баланың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізбейтін ақпараттық өнімге және осы Әдістеменің 8-тармағымен көзделген өнімге, сондай-ақ балаларда қорқыныш, үрей туғызуы немесе жанын түршіктіруі мүмкін, зардаптары сипатталмай және (немесе) бейнеленбей, жазатайым оқиғалардың, авариялардың, апаттардың, зорлықсыз өлімнің сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қамтитын ақпараттық өнімге беріледі.

10. "14 жастан бастап" жас санаты баланың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізбейтін ақпараттық өнімге және осы Әдістеменің 9-тармағымен көзделген өнімге, сондай-ақ жанр және (немесе) сюжет тұрғысынан ақталған, мыналарды:

1) есірткі, психотроптық заттардың, сол тектестер мен прекурсорлардың, темекі өнімдерінің, алкоголь өнімінің оларды тұтыну қауіптілігі туралы ескерте отырып, оларға әуестенуді қоғамға жат және құқыққа қайшы әрекеттерге арандату ретінде жазғыратын эпизодтық сипатталуын және (немесе) бейнеленуін;

2) адамның құқықтарын және қоғам мен мемлекеттің заңды мүдделерін қорғау жолында күш қолдану салдарынан болған адам өлімінің натуралистік сипаттаусыз және (немесе) бейнелеусіз эпизодтық сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қамтитын ақпараттық өнімге беріледі.

11. "16 жастан бастап" жас санаты баланың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізбейтін ақпараттық өнімге және осы Әдістеменің 10-тармағымен көзделген өнімге, сондай-ақ жанр және (немесе) сюжет тұрғысынан ақталған, мыналарды:

1) қатыгездік пен зорлық-зомбылық құрбандарына аяушылық сезімді және қатыгездік пен зорлық-зомбылықты айыптауды туғызатын, суицид және (немесе) адам өлтіру сюжеттерінің эпизодтық сипатталуын және (немесе) бейнеленуін;

2) сексуалдық сипаттағы әрекеттердің сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қоспағанда, адамдардың сексуалдық қарым-қатынастарының эпизодтық сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қамтитын ақпараттық өнімге беріледі.

"18 жастан бастап" жас санаты мына ақпараттық өнімдерді қамтитын, ақпараттық өнімдерге беріледі:

1) балаларды өміріне және (немесе) денсаулығына қатер төндіретін әрекеттер жасауға, оның ішінде суицидке итермелейтін;

2) балаларды қоғамға жат және құқыққа қайшы әрекеттерге арандататын;

3) арнайы сексуалдық-эротикалық сипаттағы;

4) сексуалдық зорлық-зомбылықтың сипатталуын және (немесе) бейнеленуін қамтитын;

5) нормативтік емес лексиканы қамтитын;

6) балалар арасында таратуға Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен тыйым салынған ақпарат жатқызылады.